7 december 2017

Een luxe voor producent luxeproducten

Gisteren verscheen het arrest van het Hof van Justitie inzake een geschil tussen Coty, een leverancier van luxe cosmetica, en een van Coty’s selectieve distributeurs. De vraag die centraal stond in dit geschil was of Coty haar distributeurs mag verbieden via online platforms (zoals Amazon en eBay) te verkopen. Het Hof oordeelde gisteren dat dit inderdaad is toegestaan. De reden: Coty mag het merkimago van luxe producten beschermen.

Selectieve distributie en marktplaatsverbod

Coty maakt voor de distributie van haar producten gebruik van een selectief distributienetwerk. Een van de selectieve distributeurs in Duitsland is Parfümerie Akzente. Volgens de tussen partijen gesloten distributieovereenkomst mag de parfumerie geen producten verkopen via onbevoegde retailers. Een van de websites die niet is aangemerkt als geautoriseerd online verkoopplatform is Amazon. Omdat de parfumerie weigerde de verkoop via amazon.de te stoppen, stapte Coty naar de Duitse rechter, die in eerste aanleg oordeelde dat het beding met betrekking tot de online verkoop moest worden aangemerkt als een hardcore beperking van het mededingingsrecht. De Duitse rechter in hoger beroep twijfelde aan deze uitkomst en heeft vragen gesteld aan het Hof van Justitie.

Volgens jurisprudentie van het Hof van Justitie zijn selectieve distributiesystemen onder enkele voorwaarden toegestaan. Deze voorwaarden zijn dat de eigenschappen van het betrokken product een systeem van selectieve distributie noodzakelijk maken, dat de keuze van de distribiteurs geschiedt op grond van objectieve kwalitatieve criteria die uniform zijn vastgesteld voor alle potentiële distributeurs en op niet-discriminerende wijze worden toegepast en dat de voorgeschreven criteria niet verder gaan dan noodzakelijk is. Er bestaat veel discussie en onzekerheid over de vraag in hoeverre ook beperkingen mogen worden opgelegd aan de online verkoop van producten. Zo bestempelde het Bundeskartellamt een marktplaatsverbod als een ontoelaatbare beperking van het mededingingsrecht. Rechtbank Amsterdam oordeelde in een uitspraak van 4 oktober 2017 juist het tegenovergestelde: Nike mag haar selectieve distributeurs verbieden via andere dan door Nike aangewezen online platforms te verkopen om het merkimago van Nikeproducten te beschermen. Dit arrest van het Hof schept duidelijkheid.

Het oordeel van het Hof

Het Hof van Justitie oordeelde dat het gebruik van een selectief distributiesysteem toelaatbaar is wanneer het luxeproducten betreft. Bovendien is het hanteren van een zogenaamd marktplaatsverbod niet in strijd is met het Europese mededingingsrecht. Een verbod op verkoop via online platforms stelt merkeigenaren in staat om zich ervan te verzekeren dat de verkoop geschiedt volgens de door de merkeigenaar gestelde kwaliteitseisen. Het verbieden van de online verkoop via online platforms van derden is daarom een geschikt middel om de kwaliteit van luxe producten te beschermen. Volgens het Hof kunnen dergelijke verboden bij het gebruik van een selectief distributiesysteem toegestaan zijn zolang het verbod niet verder gaat dan noodzakelijk is om het luxe imago van de producten te beschermen, het verbod ertoe strekt het luxe-imago van de producten in stand te houden en het verbod uniform wordt vastgesteld en zonder discriminatie wordt toegepast.

Het Hof benadrukt in het arrest dat beperkingen die een zogenaamde hardcore beperking van de mededinging opleveren nooit zijn toegestaan. Dit betreft bijvoorbeeld een volledig verbod op online verkoop en het beperken van de zogenaamde passieve verkoop, waarbij klanten worden geweigerd.

Einde aan onzekerheid over marktplaatsverbod

Het arrest van het Hof van Justitie volgt de conclusie van Advocaat-Generaal en is tevens in overeenstemming met de bevindingen van de Europese Commissie in de Final Report on the E-commerce Sector Inquiry. In dit rapport schrijft de Europese Commissie dat het beperken van het gebruik van online marktplaatsen (zoals Amazon en Ebay) niet moet worden aangemerkt als een zogenaamde hardcore beperking van de mededinging. De Commissie geeft hiermee echter geen vrijbrief aan alle gevallen waarin het gebruik van online marktplaatsen is verboden: elke beperking moet op zijn eigen merites worden beoordeeld. Dat de Europese Commissie werkelijk optreedt tegen ongerechtvaardigde distributiestelsels blijkt onder andere uit het feit dat de Commissie sinds juni 2017 onderzoekt of de distributieovereenkomsten van modemerk GUESS mogelijk ontoelaatbare beperkingen oplegt aan de online verkoop door geautoriseerde retailers.

Dit arrest maakt een einde aan de onzekerheid over de toelaatbaarheid van een marktplaatsverbod onder het Europese recht. De uitspraak is goed nieuws voor producenten die de waarde van hun merkproducten willen beschermen: zij mogen het verkopen via online platforms verbieden. Een luxe ter behoud van het imago van luxeproducten dus, zij het niet onbeperkt: de gebruikte selectieve distributiesystemen moeten nog steeds voldoen aan de mededingingsregels.