9 augustus 2018

Auteursrecht inbreuk door gebruik foto in online-schoolwerkstuk

Hof van justitie

HvJ EU 7 augustus 2018; ECLI:EU:C:2018:634; C-161/17 (Land Nordrhein-Westfalen / Renckhoff).

Bij vonnis van 7 augustus 2018 heeft het Hof van Justitie een uitspraak gedaan over het gebruik van een foto in een schoolwerkstuk die door de school online wordt gezet.

De verwijzende Duitse rechter heeft in de procedure vragen gesteld aan het Hof van Justitie of het plaatsen van schoolwerkstuk op het internet met daarin een foto van iemand anders inbreuk maakt op de auteursrechten van de auteursrechthebbende. Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of het begrip mededeling aan het publiek in de zin van artikel 3 (1) van de Auteursrechtrichtlijn zo moet worden uitgelegd dat ook het plaatsen van een foto op een website daaronder valt, ook al is die foto elders op het internet gepubliceerd en vrij toegankelijk.

Onder de Auteursrechtrichtlijn 2001/29 is een mededeling aan het publiek een aan de auteursrechthebbende voorbehouden handeling. Naast een mededeling aan het publiek is in beginsel de reproductie (kopiëren) van een auteursrechtelijk werk ook verboden, zonder toestemming van de auteur.

Mededeling aan publiek

Over de vraag wat onder een mededeling aan het publiek moet worden begrepen heeft het Hof van Justitie al veel arresten gewezen. Het gaat feitelijk om twee vereisten wil er sprake zijn van een mededeling aan het publiek, te weten een “handeling bestaande uit een mededeling” en een “publiek” (HvJ 31 mei 2016, EU:C:2016:379 (Reha Training)).

De vraag van de verwijzende rechter volgt naar aanleiding van het Svensson-arrest waarin het Hof van Justitie eerder bepaalde dat hyperlinken onder omstandigheden is toegestaan als die informatie waar naartoe wordt gelinkt op internet vrij toegankelijk is gemaakt door de auteursrechthebbende. Het Hof van Justitie kwam toen tot deze conclusie omdat er sprake moet zijn van een “nieuw publiek” om van een “mededeling aan het publiek” te kunnen spreken. Er moet dan sprake zijn van een publiek dat door de houder van het auteursrecht nog niet in aanmerking werd genomen toen hij toestemming verleende voor de oorspronkelijke mededing van zijn werk aan het publiek (Zie onder meer HvJ13 februari 2014, EU:C:2014:76 (Svensson e.a.), HvJ 8 september 2016, EU:C:2016:644 (GS Media) en HvJ EU 14 juni 2017, EU:C:2017:456 (The Pirate Bay blokkade).

Hyperlinken

Het Hof van Justitie is van mening dat door het kopiëren van de foto op de website van de school er sprake is van een nieuw publiek en dus een auteursrechtelijk voorbehouden handeling.
Het kopiëren van de foto naar de website is wezenlijk anders dan hyperlinken. Dat volgt uit het feit dat de auteursrechthebbende feitelijk geen controle heeft over het gebruik van de foto op de website en hoelang die foto daar blijft staan. Bij hyperlinken ligt dat anders omdat als het bronbestand wordt verwijderd, de hyperlink automatisch niet meer werk. Het Hof van Justitie komt daarom met het normatieve oordeel dat in dit geval sprake is van een nieuw publiek en dus auteursrechtinbreuk omdat “het publiek dat door de houder van het auteursrecht in aanmerking werd genomen toen hij toestemming verleende voor de mededeling van zijn werk op de website waarop dit oorspronkelijk werd gepubliceerd, alleen uit de gebruikers van die website bestond en niet uit de gebruikers van de website van de school waarop het werk uiteindelijk zonder toestemming van voornoemde houder werd gepubliceerd.

Bij deze redenering van het Hof van Justitie kunnen de nodige vraagtekens worden geplaatst, echter de afweging die door het Hof van Justitie wordt gemaakt ligt voornamelijk besloten in het feit dat anders dan bij hyperlinks - die bijdragen aan de goede werking van internet – het plaatsen van een foto op een website, niet bijdraagt aan die doelstelling. Kortom het mag gewoon niet.

Overigens is hier niet alleen sprake van een mededeling aan het publiek (dus openbaarmaking) maar ook gewoon sprake van een verboden reproductie (kopiëren), behoudens de uitzonderingen bij wet geregeld.

Verder is interessant dat het Hof ook aandacht schenkt aan afweging van de betrokken belangen in het licht van het EU-handvest van grondrechten en meer specifiek het evenwicht tussen het recht op onderwijs en de bescherming van het intellectuele eigendomsrecht. Immers, de achtergrond van het hele geschil is, is dat de leerling in kwestie de foto in eerste instantie voor privé & en onderwijsdoeleinden de foto had gekopieerd naar de door hem gemaakte werkstuk. Uiteindelijk heeft de school de werkstuk online gezet. Het Hof van Justitie ziet dat als twee aparte auteursrechtelijk relevante handelingen waarbij een andere belangenafweging dient te worden gemaakt.

Contact

Vragen over intellectuele eigendom? Neemt u gerust contact op met La Gro Advocaten, mr. Benjamin Niemeijer via telefoonnummer 0172-503250 of per e-mail bniemeijer@lagrolaw.nl.