7 november 2017

Afspraak is afspraak! Maar wat waren de afspraken dan?

Bij langlopende samenwerkingsovereenkomsten komt het vaak voor dat contractspartijen na verloop van tijd willen onderhandelen over een wijziging van de voorwaarden. Na een recent arrest van de Hoge Raad doet een partij er echter goed aan om uitdrukkelijk het recht op nakoming van de oorspronkelijke overeenkomst te behouden. Laat hij dit na dan loopt hij het risico bij afgebroken onderhandelingen dat hij niet meer met succes een beroep kan doen op eerder afgesproken voorwaarden.

Tussentijdse onderhandelingen

De zaak draaide om de stichting Hermitage die het museum Hermitage aan de Amstel te Amsterdam exploiteert. In 2004 sluit de stichting een samenwerkingsovereenkomst met het Hermitage Cafe om in het museum een restaurant te exploiteren (voor kenners: restaurant Neva, vernoemd naar de rivier waaraan de Hermitage in Sint-Petersburg is gelegen). Op grond van de oorspronkelijke overeenkomst zou het café elk jaar een vast bedrag van EUR 150.000 afdragen aan de stichting. Verder is een variabele vergoeding afgesproken van 8% als de omzet hoger is dan EUR 2.375.000.

Na een aantal jaren gaan de stichting en het café om de tafel om nader te onderhandelen over de voorwaarden voor exploitatie. Partijen steggelen met name over de vraag of het restaurant in de avond haar deuren moet openen. Nadat het café in eerste instantie akkoord gaat blijkt de omzet in de avonduren al snel tegen te vallen. Een verhoging van de vaste vergoeding en een verlaging van de variabele vergoeding en omzetgrens is prima, maar in de avond is de tent gesloten, aldus het café. Bovendien was zij niet akkoord met de eis dat het restaurant in de avond opengesteld zou worden aan sponsoren van het museum en andere derden. Over deze omzet zou een additionele vergoeding van 20% gaan gelden. Voor het café was dit alles te gortig.

De stichting beroept zich op de eerder gemaakte afspraken (dat het restaurant in de avond open zou zijn) en daagt het café voor de rechter. De stichting vordert ontbinding van de overeenkomst en schadevergoeding wegens contractbreuk. Het café gaat in de tegenaanval en vordert op haar beurt ook schadevergoeding.

Beperkende werking van redelijkheid en billijkheid

Nadat de kantonrechter de vordering van de stichting had toegewezen komt de zaak voor het hof Amsterdam. Het hof stelt het café in het gelijk. De stichting kan zich niet op de eerdere voorwaarden beroepen op grond van de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 lid 2 BW). Het hof kleurt dit zeer casuïstische leerstuk als volgt in:

  • Het café had zich redelijk opgesteld door akkoord te gaan met een wijziging van de vaste en variabele vergoeding.
  • Tijdens het onderhandelen was het uitgangspunt altijd dat het restaurant dicht zou blijven in de avonduren.
  • Bovendien was het restaurant al dicht op maandagavonden.
  • De aanvullende vergoeding van 20% was pas bij het laatste voorstel van de stichting aan de orde gekomen.
  • De nieuwe (verlaagde) omzetgrens zou ook zonder avondopenstelling gerealiseerd worden.

Dit alles bracht het hof tot de conclusie dat de stichting zich niet met succes kon beroepen op de eerder gemaakte afspraken. In cassatie laat de Hoge Raad het arrest in stand nu de avondopenstelling inmiddels achterhaald zou zijn.

De les bij tussentijdse onderhandelingen

Indien partijen een (samenwerkings)overeenkomst tussentijds willen openbreken doen partijen er goed aan om geen onredelijke eisen te gaan stellen. Bovendien kunnen gemaakte afspraken achterhaald raken. Partijen doen er dan ook goed aan om uitdrukkelijk nakoming van eerder gemaakte afspraken te bedingen voor het geval dat tussentijdse onderhandelingen spaak lopen. Doet u dat niet dan loopt u het risico dat u niet met succes een beroep kan doen op eerder gemaakte afspraken.

Contact

La Gro advocaten helpt u dan ook graag bij het (her)onderhandelen en opstellen van (samenwerkings)overeenkomsten. Voor meer informatie kunt u gerust contact op nemen met uw contactpersoon van onze sectie Ondernemingsrecht of mr. drs. Jan Spanjaard via telefoonnummer 0172 - 503227 of per e-mail JSpanjaard@Lagrolaw.nl.